γεγονοτα

Συνέντευξη του Διευθυντού της Αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος στην ΕΕ, στο ΕΘΝΟΣ

Γράφει η Γιάννα Μπαλή

Στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις Βρυξέλλες, το Σπίτι της Εκκλησίας της Ελλάδος επιδιώκει να διαδραματίσει τον δικό του ρόλο. Καθημερινά ενημερώνεται και ενημερώνει, αναλύει το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι και φιλοδοξεί να αποτελέσει τον συνδετικό κρίκο επικοινωνίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο με τις άλλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος στο Γραφείο αυτό είναι ένας άνθρωπος με λαμπρές σπουδές, ο οποίος ενδύθηκε το ράσο στα 41 του χρόνια κι αφού είχε εργαστεί ως δημόσιος υπάλληλος, επιμελητής χειρογράφων στην Εθνική Βιβλιοθήκη. Σερφάρει καθημερινά στο Διαδίκτυο με την ίδια άνεση που απαγγέλλει θρησκευτικούς ύμνους, παρακολουθεί με ζήλο... ευρωβουλευτή τα σχέδια και τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και παράλληλα φροντίζει για την καθημερινή εύρυθμη λειτουργία του Γραφείου.

Αναγνωρίζει τις σύγχρονες ανάγκες, εκτιμά ότι και η Ορθόδοξη Εκκλησία χρειάζεται να αποκτήσει τα δικά της στελέχη, ανήκει στην κατηγορία των ιερωμένων που δεν εθελοτυφλούν, «δεν κρύβουν τα προβλήματα κάτω από το Χαλί», όπως λέει ο ίδιος Χαρακτηριστικά.

Σχεδιάζει όπως ένας... μάνατζερ, Χρησιμοποιώντας τη σύγχρονη τεχνολογία, παλεύει για τον εκσυγχρονισμό της Εκκλησίας και θέτει ως επιτακτική ανάγκη τη μετάφραση των ιερών κειμένων στη γλώσσα που κατανοεί σήμερα ο απλός πολίτης.

Είναι ο Επίσκοπος Αχαΐας κ. Αθανάσιος.

Ολόκληρη η συνέντευξη του Επισκόπου Αθανάσιου στο «ΕΘΝΟΣ» έχει ως εξής:

-Πόσο δυνατοί είναι οι χτύποι της Ορθοδοξίας στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Η Εκκλησία δεν μπορεί να μετρήσει τη δύναμη των χτύπων της φωνής της με μέτρα πολιτικά. Οι χτύποι της φωνής της Εκκλησίας έχουν πάντοτε σχέση με αξίες που είναι παγκόσμιες, που είναι αιώνιες, αλλά από όλους δεν εκτιμώνται με τον ίδιο τρόπο. Είναι αυτές οι αξίες που είπε ο Απόστολος Παύλος: η αγνότητα, η αλήθεια, η δικαιοσύνη και η σεμνότητα.

Η δύναμη της φωνής της Εκκλησίας είναι πάντα σχετική μέσα στις αξίες και με το αντίκρισμα των αξιών αυτών σ' αυτούς οι οποίοι τις ακούν και στον βαθμό που ης αποδέχονται. Όμως υπάρχει κάτι που ενώνει όλες ης αξίες για την Εκκλησία, κι αυτό είναι η πίστη. Εμείς δεν προχωράμε με τα ποσοστά και τις δημοσκοπήσεις, προχωράμε με την αυθεντικότητα της πίστης μας.

Η Ορθοδοξία, έχει την παράδοσή της, έχει τη δική της ελκτική δύναμη μέσα σε αυτή την οικογένεια των Ευρωπαίων. Μπορώ να το πω, ύστερα από 4 χρόνια που ασχολούμαι με την υπόθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι θέλουν να ακούσουν τη φωνή που έρχεται από μία παράδοση τέτοια.

-Τα διεθνή γεγονότα, η οικονομία και μια σειρά από τέτοιας εμβέλειας ζητήματα αφήνουν περιθώρια στην Ευρωπαϊκή Ένωση να... ακούσει τη φωνή της Ορθοδοξίας;

Η Ευρώπη είναι πολυπολιτισμική και είναι έτοιμη να δεχτεί διαφορετικές φωνές. Η Ευρώπη μού θυμίζει, ξέρετε, την Αθήνα της εποχής του Αποστόλου Παύλου. Οι Αθηναίοι ήθελαν να ακούσουν τη φωνή που ο Απόστολος Παύλος έφερνε από την Ανατολή.

Εκεί που δίστασαν να προχωρήσουν και να δεχτούν το κήρυγμά του ήταν όταν μίλησε για την ανάσταση των νεκρών. Εμείς όμως, που αυτή την εβδομάδα, τη Μεγάλη Εβδομάδα, ετοιμαζόμαστε για να δεχτούμε την Ανάσταση του Κυρίου, επαναλαμβάνουμε και πάλι εκείνο που είπε ο Απόστολος Παύλος, ότι η πίστη μας και ο λόγος μας και οι αξίες τις οποίες θέλουμε να βάλουμε στη ζωή μας, αυτά είναι συνυφασμένα όλα με το πρόσωπο του Χριστού και την Ανάστασή Του.

Στόχοι

-Τι φιλοδοξεί να πετύχει η Εκκλησία της Ελλάδος με τη δημιουργία του Γραφείου της στις Βρυξέλλες;

Η Εκκλησία της Ελλάδος κατ' αρχάς θεώρησε ως υποχρέωσή της, εφόσον είναι η Εκκλησία ενός κράτους-μέλους (το μοναδικό ορθόδοξο κράτος-μέλος πριν από την Κύπρο), να έχει ένα γραφείο που να την αντιπροσωπεύει, να παρακολουθήσει τι γίνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Να μελετήσουμε και να αναλύσουμε την ευρωπαϊκή πραγματικότητα και να τη συζητήσουμε στη Σύνοδο.

Ακολούθως και η Σύνοδος να έχει τη δυνατότητα, μέσω των γνωριμιών, του δικτύου, επαφών, επικοινωνίας, που στήσαμε στις Βρυξέλλες με το Γραφείο, να εκφράσει τις απόψεις της και, αν είναι δυνατόν, να βοηθήσει στη συνένωση και συνεργασία των ορθοδόξων όλων, είτε είναι οι χώρες των Εκκλησιών των ορθοδόξων μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση είτε δεν είναι.

-Θεοφιλέστατε, να έλθουμε λίγο στα... εσωτερικά μας. Σε μία εποχή με πολλά και σοβαρά προβλήματα, υπάρχουν περιθώρια για διενέξεις και αντιπαραθέσεις, όπως αυτές που παρακολουθούμε εντός της Ελλαδικής Εκκλησίας με το Πατριαρχείο;

Δεν νομίζω ότι πρόκειται ακριβώς για διένεξη ή για σύγκρουση. Εγώ θα την περιέγραφα ως μία διαφωνία σε ένα συγκεκριμένο θέμα η οποία έμενε αναπάντητη, έμενε χωρίς επεξεργασία, προσεκτική ανάλυση, προσέγγιση, πάρα πολλά χρόνια και τώρα ξαφνικά βγήκε στην επιφάνεια και επιμόνως ζητεί να αναλυθεί. να γίνει αντικείμενο σκέψεως και να απαντηθεί οριστικά και αμετάκλητα.

Αυτό ζήσαμε τους τελευταίους μήνες και αυτό θα γίνει. Διότι η ανάγκη το απαιτεί. Το γνωρίζουμε αυτό στην Ελλάδα, καμιά φορά συμβαίνει να προσπαθούμε να βάλουμε τη σκόνη κάτω από το χαλί γιατί βιαζόμαστε και δεν έχουμε τον χρόνο να στήσουμε την ηλεκτρική σκούπα, να βγάλουμε σφουγγαρόπανα και τον κουβά που απαιτείται για να γίνει μία σωστή δουλειά.

Ε, αυτό κάποτε θα βγει. Τώρα, αν το περιγράφουμε σήμερα ως σύγκρουση -εγώ δεν είμαι αυτής της άποψης-, είναι ο επείγων χαρακτήρας ενός συγκεκριμένου προβλήματος που ζητεί μία λύση σε δεδομένη ιστορική στιγμή.

-Παρά τη σεμνότητα, που είναι μία από τις αξίες που διέδωσε ο Απόστολος Παύλος, αναπτύσσονται στον χώρο σας παιχνίδια εξουσίας;

Κατ' άνθρωπον νομίζω ότι και κάτω από το ράσο θα υπάρχουν πάντοτε φιλοδοξίες και επομένως θα υπάρχει κάθε συμπεριφορά ανθρώπινη που μπορεί να φανταστεί κανείς. Δεν νομίζω ότι είναι το ράσο αυτό το οποίο μόλις το φορέσουμε θα φορέσουμε και τη σεμνότητα. Ο κάθε άνθρωπος πρέπει να αγωνιστεί και να κερδίσει μία τέτοια αξία όπως η σεμνότητα. Πρέπει να έχει ευαισθησίες συγκεκριμένες.

Απόψεις

-Συνηθίζουμε να λέμε ότι στη Δημοκρατία ο κάθε πολίτης δικαιούται να έχει άποψη και να την εκφράζει ελεύθερα. Γνωρίζετε πως συχνά ο Αρχιεπίσκοπος κατηγορείται ότι εκφράζει πολιτικό λόγο. Ποια είναι η προσωπική σας άποψη; Μπορεί ο ιερωμένος να έχει άποψη και για το Ιράκ, και για την οικονομία, και για την ανεργία, και για οτιδήποτε άλλο;

Κυρία Μπαλή, εγώ πραγματικά έμεινα έκπληκτος όταν άκουσα εκπροσώπους του Κοινοβουλίου να λένε ότι η Εκκλησία πρέπει να ασχοληθεί μόνο με τα καντήλια της και να μην ασχολείται με τίποτα άλλο.

Δηλαδή εμείς οι κληρικοί δεν είμεθα Έλληνες πολίτες; Στερούμεθα του δημοκρατικού δικαιώματος να εκφράσουμε μία άποψη; Εάν τώρα η άποψη του Αρχιεπισκόπου Αθηνών έχει μια ιδιαιτέρα βαρύτητα, και αυτό ενοχλεί λίγο παραπάνω, με συγχωρείτε, ίσως υπάρχει από κάποια μεριά έλλειψη αίσθησης της ανάγκης διαλόγου. Να μπει σε έναν διάλογο και με αυτό τον φορέα ενός τέτοιου οργανισμού όπως είναι η Εκκλησία της Ελλάδος.

Δεν είναι παιχνίδι εξουσίας η έκφραση της απόψεως ενός ανώτατου ιεράρχη. Είναι, νομίζω, μέσα στο πλαίσιο της λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος. Απλά χρειαζόμαστε όλοι μας, ακόμα και οι πολιτικοί, λίγη περισσότερη εκπαίδευση για το τι ο διάλογος σημαίνει.

-Η Εκκλησία της Κύπρου πήρε θέση στο Σχέδιο Ανάν. Η Εκκλησία της Ελλάδος τι πρέπει να κάνει;

Με ρωτάτε σήμερα, που πραγματικά είναι μία ημέρα για προσευχή και περισυλλογή.

Για μένα προσωπικά, αυτή η στιγμή είναι μία κορυφαία, δραματική στιγμή για το Κυπριακό και την πορεία του. Είμαι ο τελευταίος που θα εκφράσει μία άποψη για το τι πρέπει να γίνει.

Αισθάνομαι βαθιά την αγωνία των Κυπρίων αδελφών -και δεν θα ήθελα εγώ να προσθέσω οτιδήποτε σε αυτά τα οποία εκφράζουν.

Εκείνοι θα ζήσουν με τις συνέπειες του Σχεδίου Ανάν, και εγώ, εάν μου ζητηθεί οποιαδήποτε βοήθεια, ως εκπρόσωπος της Εκκλησίας της Ελλάδος στις Βρυξέλλες, το ξέρουν -έχω πάει ο ίδιος στην Κύπρο και τους το έχω πει-, θα την παράσχω.

-Θα μου επιτρέψετε και κάποιες πιο προσωπικές ερωτήσεις. Πώς αποφασίσατε να ακολουθήσετε αυτή την πορεία στη ζωή σας;

Ξέρετε, η κλίση η ιερατική είναι κάτι το οποίο πραγματικά σφραγίζει τον άνθρωπο και την πορεία του. Εγώ γνώρισα ανθρώπους οι οποίοι ήσαν κληρικοί και με ενέπνευσαν, με έπεισαν ότι κάτι το ιδιαίτερο υπάρχει σ αυτή την εμπειρία που είναι η ιερατική ζωή. Αισθάνθηκα ότι έχω αυτή την κλίση σε ηλικία 18 χρονών, όμως η πραγμάτωση αυτής της επιθυμίας έγινε στα 41 μου.

-Έχω την ευκαιρία να έχω απέναντί μου έναν άνθρωπο ο οποίος έζησε αρκετά χρόνια κοσμικής ζωής πριν ενδυθεί το ράσο και θα ήθελα να αναφερθούμε λίγο στους περιορισμούς που θέτει η Εκκλησία. Γιατί, για παράδειγμα, να μην μπορείτε εσείς να χορέψετε;

Όταν μπείτε μέσα στον τρόπο ζωής που ζει ένας ιερωμένος, θα δείτε ότι το να χορέψει δεν είναι αυτό που τον τραβάει.

Δεν είναι αυτό που τον ελκύει, δεν είναι αυτό που τον εκφράζει. Αντίθετα, ο ιερωμένος χαίρεται και χορεύει μέσα του όταν ακούει ωραιότατα τροπάρια στην Υπεραγία Θεοτόκο. Όταν ακούει τον Ακάθιστο Ύμνο την Παρασκευή κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής. Είναι ένας χορός, ξέρετε, είναι ένα πανηγύρι. Μια έκφραση, πραγματικά, που έχει το δικό της ήθος - και όλα τα πράγματα έχουν το δικό τους ήθος.

-Γιατί να μην κάνει οικογένεια;

Αυτό είναι επιλογή του κληρικού. Όπως ξέρετε, εμείς οι ορθόδοξοι δεν έχουμε τον περιορισμό της Καθολικής Εκκλησίας.

Όσοι έχουν την κλίση να κάνουν οικογένεια, μπορούν. Αν θέλει να γίνει Επίσκοπος, θα πρέπει να έχει μαζί με την κλίση της ιεροσύνης και την κλίση της αγαμίας.

-Και γιατί θα πρέπει να είναι υποχρεωμένος να φοράει 24 ώρες το 24ωρο το ράσο;

Αυτό είναι θέμα παράδοσης εδώ στην Ελλάδα. Είναι πολύ φυσικό, ξέρετε, μέσα σε όλη αυτή την παράδοση, και τώρα που το φορώ, εδώ στην Ελλάδα, αισθάνομαι πάρα πολύ ωραία.

Όταν βγαίνω στην Ευρώπη, όπου με το ράσο είμαι σαν τη μύγα μες στο γάλα, εκεί υπάρχει ένα πρόβλημα. Αισθάνομαι ότι δεν το καταλαβαίνουν.

-Με την 4χρονη εμπειρία που έχετε στις Βρυξέλλες, εκτιμάτε ότι πρέπει να υπάρξει κάποιος «εκσυγχρονισμός» -εντός εισαγωγικών- σε μία σειρά από τέτοια ζητήματα όπως η αμφίεση των ιερωμένων;

-Η αμφίεση των ιερωμένων στην Ελλάδα δεν θεωρώ ότι είναι θέμα τόσο πιεστικό και αμέσου προτεραιότητος. Για μένα ο εκσυγχρονισμός είναι το θέμα της γλώσσας και της επικοινωνίας του κληρικού με τον πιστό.

Υπάρχουν βέβαια μερικοί οι οποίοι πεισμόνως επιμένουν να μην αλλάξει τίποτα στο θέμα της γλώσσας, ως να μην έχει επέλθει στη γλώσσα καμία αλλαγή μέσα στους τελευταίους 20 αιώνες.

Πρωτοβουλίες

Αυτό το θεωρώ απαράδεκτο και το έχω πει, ότι τουλάχιστον γι' αυτά τα αναγνώσματα της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, τα οποία είναι ο πλούτος και η βάση της Ορθοδοξίας, θα πρέπει να αναλάβουμε πρωτοβουλίες και να προχωρήσουμε σε συγκεκριμένες ενέργειες.

Έχουμε ως απόλυτη προτεραιότητα την υποχρέωση να προχωρήσουμε σε δυναμικές αλλαγές. Για να επικοινωνήσουμε. Για να καταλάβει και ο τελευταίος πιστός τον πλούτο αυτών που είναι η βάση της Ορθοδοξίας.

Πιστεύω λοιπόν ότι εκεί έχουμε μία δουλειά να κάνουμε που δεν έχει γίνει, και ευχαριστώ που μου δίνετε την ευκαιρία και από εδώ να περάσω και πάλι αυτή την άποψή μου. .

-Και μία τελευταία ερώτηση. Εσείς, το βράδυ τι λέτε στην προσευχή σας;

Αισθάνομαι ότι εάν έχουμε κάποια αγαθά, αυτά είναι από την πηγή του αγαθού, που είναι ο Θεός, ο Δημιουργός μας.

Και αυτά τα αγαθά θέλω και για μένα και για όλο τον κόσμο να είναι δεδομένα στη ζωή μας, η υγεία, η ειρήνη, η κατανόηση του ενός προς τον άλλον. Και επειδή μιλάμε τώρα και Μεγάλη Τεσσαρακοστή και Μεγάλη Εβδομάδα, ο Θεός να μη μας αξιώσει ποτέ να επιδεικνύουμε πνεύμα περιεργείας, αλαζονείας, εξουσίας και εγωπαθείας.

Οι στόχοι του Γραφείου της Εκκλησίας

Ο διευθυντής της Αντιπροσωπείας της Εκκλησίας της Ελλάδος στις Βρυξέλλες, επίσκοπος κ. Αθανάσιος, παραθέτει τις προτεραιότητες που έχει θέσει: