γεγονοτα

Οι ευρωπαΐοι πολίτες ψηφίζουν και για την ένταξη της Τουρκίας στις ευρωεκλογές του Ιουνίου

Η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας είναι ιδιαίτερα σημαντικό θέμα για την Ε.Ε. Στα τέλη του τρέχοντος έτους η Διακυβερνητική διάσκεψη θα απαντήσει στο ερώτημα, αν μπορεί να δοθεί ημερομηνία έναρξης διαπραγματεύσεων για ένταξη της χώρας στην Ε.Ε. Η σημασία του θέματος έγκειται κυρίως στο έντονο ενδιαφέρον της τουρκικής πολιτικής ηγεσίας, η οποία καταβάλλει σοβαρές προσπάθειες, για να ικανοποιήσει τα κριτήρια της Κοπεγχάγης (Συμπεράσματα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δεκεμβρίου του 2002) και να δοθεί μια θετική απάντηση στο αίτημά της. Για την Ελλάδα ειδικά το θέμα έχει ιδιαίτερη σημασία, διότι συνδέεται με τον εκδημοκρατισμό της Τουρκίας και τον συντονισμό της γείτονος σε μια ευρωπαϊκή πορεία αποδοχής κοινών αξιών και σεβασμού βασικών αρχών.

Ο καθορισμός ημερομηνίας για την έναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συνεπακόλουθα το κατά πόσον η Τουρκία πρέπει να εισέλθει στην ΕΕ, έχει καταστεί το επίκεντρο των προεκλογικών συζητήσεων μεταξύ των κομμάτων όλης της Ευρώπης, στα πλαίσια της ανάδειξης της σύνθεσης της νέας Ευρωβουλής, τον ερχόμενο Ιούνιο.

Στην Γαλλία και την Γερμανία η αντιπαράθεση για την ένταξη της Τουρκίας προσλαμβάνει μεγαλύτερη σημασία, λόγω του μεγάλου αριθμού οικονομικών μεταναστών που φιλοξενούνται από αυτές. Οι απόψεις που διατυπώνονται ποικίλλουν. Παρακάτω γίνεται μια προσπάθεια συνοπτικής παρουσίασης των πιο χαρακτηριστικών από αυτές.

Ο αρχηγός του κυβερνητικού κεντροδεξιού κόμματος της χώρας Αλέν Ζυπέ δήλωσε τον προηγούμενο μήνα ότι το κόμμα του δεν επιθυμεί να δει να ξεκινούν διαπραγματεύσεις με την Τουρκία στο τέλος του χρόνου. Το προεκλογικό πρόγραμμα του κόμματος καθιστά σαφές ότι «η Τουρκία δεν έχει καμιά δουλειά» στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ωστόσο την άποψη αυτή δεν φαίνεται να συμμερίζεται ο Πρόεδρος της Γαλλίας Ζακ Σιράκ, επίσης προερχόμενος από τον ίδιο πολιτικό χώρο. Σε πρόσφατη δήλωσή του ανέφερε ότι η είσοδος της Τουρκίας είναι πλέον «επιθυμητή».

Οι σοσιαλιστές, από την θέση της αντιπολίτευσης, εκμεταλλευόμενοι την διάσταση απόψεων στους κόλπους του κυβερνητικού κόμματος, κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι προσπαθεί να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη από τα πραγματικά ευρωπαϊκά ζητήματα χρησιμοποιώντας τον φόβο των πολιτών για την είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε. Ο Πρόεδρος του σοσιαλιστικού κόμματος υποστηρίζει την ένταξη της Τουρκίας στην Ε.Ε, ωστόσο διατηρεί επιφυλάξεις για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Άγκυρα.

Οι μικρότεροι πολιτικοί συνδυασμοί στην Γαλλία συντάσσονται με ευρωσκεπτικιστικές τάσεις και είναι αντίθετοι με την είσοδο της Τουρκίας στην Ε.Ε.. Ο Jean Saint-Josse, Πρόεδρος του αντιευρωπαϊκού κόμματος CNTP, δήλωσε ότι η Τουρκία «δεν έχει λόγο να βρίσκεται στην Ευρώπη». Ένας άλλος γνωστός ευρωσκεπτικιστής, ο Charles Pasqua, δήλωσε ότι είναι αντίθετος στην ένταξη της Τουρκίας «όχι μόνο σήμερα, αλλά και αύριο και μεθαύριο». Φυσικά, ανάλογη στάση τηρεί και ο αρχηγός του ακροδεξιού κόμματος Jean-Marie Le Pen καθώς και ο Philippe de Villiers, πρόεδρος της «Κίνησης για την Γαλλία».

Η κυβέρνηση της Γερμανίας είναι η μεγαλύτερη υπέρμαχος της ένταξης της Τουρκίας στην Ε.Ε. Παρότι ο καγκελάριος Schröder υποστηρίζει ότι μια τέτοια προοπτική θα δημιουργήσει δίαυλο επικοινωνίας με το Ισλάμ και θα ενισχύσει το αίσθημα ασφάλειας στην Ε.Ε., οι αντίπαλοί του τον κατηγορούν για προσπάθεια προσεταιρισμού των χιλιάδων Τούρκων ψηφοφόρων, που βρίσκονται στην Γερμανία.

Αντιθέτως, το κόμμα των Χριστιανοδημοκρατών έχει αναγάγει την αντίθεσή του προς το αίτημα της Τουρκίας σε ένα από τα κεντρικά σημεία της προεκλογικής του στρατηγικής για τις προσεχείς Ευρωεκλογές.

Ο Michael Glos κοινοβουλευτικός αρχηγός του CSU δήλωσε σε συγκέντρωση του κόμματός του, ότι θα επιθυμούσε να γίνει η ένταξη της Τουρκίας ένα από τα αντικείμενα αντιπαράθεσης για τις ευρωεκλογές, ωστόσο «χωρίς καμιά υπόνοια ξενοφοβίας».

Στο μεταξύ από την πλευρά των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης δυο ιδιαίτερης βαρύτητας ενδεικτικά στοιχεία έρχονται να προστεθούν:

α. Η ολομέλεια του απερχομένου Ευρωκοινοβουλίου, με μεγάλη πλειοψηφία (211 υπέρ 84 κατά), ενέκρινε την 1η Απριλίου 2004 ψήφισμα για την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, στο οποίο υποστηρίζεται ότι, μολονότι έχουν σημειωθεί μεγάλα βήματα προόδου προς την επιθυμητή κατεύθυνση, δεν διαφαίνεται δυνατότητα να εκπληρωθούν όλα τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι το ψήφισμα καλεί την Τουρκία, μεταξύ άλλων, να προχωρήσει στην αποκατάσταση της λειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης και να παρουσιάσει πρόοδο στον τομέα του σεβασμού των θρησκευτικών φρονημάτων.

β. Σε πολύ πρόσφατη δήλωσή του (10 Μαΐου 2004) ο Επίτροπος Günter Verheugen, αρμόδιος για τα ζητήματα Διεύρυνσης, χαιρέτισε την σθεναρή αποφασιστικότητα της Τουρκίας να προχωρήσει σε πολιτικές αλλαγές, που αποτελούν άλλο ένα βήμα προς την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Για την περίοδο που ακολουθεί, καλεί την Τουρκία να διευθετήσει όλα τα εναπομείναντα πολιτικά ζητήματα και να εξασφαλίσει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή όλων των μέχρι σήμερα αλλαγών.

Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα δεδομένα ένα είναι βέβαιο: το πολιτικό σκηνικό εμφανίζεται ιδιαίτερα ευμετάβλητο και διιστάμενο απέναντι στις ποικίλες προκλήσεις που θα δημιουργήσει μια πιθανή ένταξη της Τουρκίας στους κόλπους της ευρωπαϊκής οικογένειας. Όσοι εκφράζονται δημοσίως, με απόψεις υπέρ ή κατά, δείχνουν να κρύβονται πίσω από το εξαιρετικά αμφίβολο ενδεχόμενο, η Τουρκία να έχει προλάβει να ολοκληρώσει τις πολιτικές και θεσμικές αλλαγές στην εσωτερική δικαιοταξία της μέχρι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου. Το ρεαλιστικό ερώτημα που προκύπτει είναι το κατά πόσον οι ηγέτες και οι λαοί της Ευρώπης είναι έτοιμοι να δεχθούν ως νέο μέλος ένα κράτος που έχει εντελώς διαφορετικές καταβολές, πολιτιστικές και πολιτικές, από κείνες που θα διατυπωθούν στο αναμενόμενο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα: της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Αποδεικτική απάντηση θα μπορούσε να δοθεί ίσως και από τα εκατομμύρια αποκομμένων κατοίκων της Ανατολίας ή της Καππαδοκίας στα βάθη της Τουρκίας. Ωστόσο ένα πολύ απτό δείγμα για τις τάσεις στην Ευρώπη των 25 (πλέον) θα αποτυπωθεί στις Ευρωεκλογές της 13ης Ιουνίου, όταν και η διάθεση για χαλαρή ψήφο θα καταστήσει ακόμη πιο ενδιαφέροντα τα αποτελέσματα της κάλπης.

Κωνσταντίνος Χατζηφώτης