γεγονοτα

Η αναβολή της εκλογής της νέας σύνθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: οι αλλεπάλληλες ατυχείς δηλώσεις του κ. Μπουτιλιόνε, η διαμάχη μεταξύ Συντηρητικών και Σοσιαλιστών και το παιχνίδι εξουσίας μεταξύ Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και

Κανείς έμπειρος αναλυτής και γνώστης των τεκταινόμενων στις Βρυξέλλες δεν μπορούσε να προβλέψει ότι ο κ. Μπαρόζο μετά την πολυτάραχη διαδικασία εκλογής του θα γινόταν ο πρώτος Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που θα κινδύνευε να δει την ομάδα των Επιτρόπων του να καταψηφίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά την πρώτη κιόλας εμφάνισή της σ αυτό. Η καινοφανής και αναπάντεχη αυτή προοπτική αποφεύχθηκε την ύστατη ώρα, καθώς ο κ. Μπαρόζο αντιλαμβανόμενος το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούσαν όλες οι παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις, ζήτησε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να αναβάλει την ψηφοφορία έγκρισης της σύνθεσης της νέας Επιτροπής. Το αίτημά του έγινε δεκτό χωρίς να έχει προσδιοριστεί ακόμη το ακριβές χρονικό σημείο που θα λάβει χώρα η κρίσιμη αυτή ψηφοφορία.

Το νομικό υπόβαθρο

Πριν αρχίσει να ισχύει η Συνθήκη της Νίκαιας το 2000, η Επιτροπή οριζόταν υποχρεωτικά με ομοφωνία των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Αυτό σήμαινε πως ένα και μόνο κράτος μέλος μπορούσε να ασκήσει βέτο κατά την διαδικασία έγκρισης της Επιτροπής. Μετά την Νίκαια, οι αποφάσεις επί του σχετικού ζητήματος λαμβάνονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία.

Σύμφωνα με το άρθρο 214, παρ. 21 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, όπως αυτή τροποποιήθηκε από την Συνθήκη της Νίκαιας, η διαδικασία διορισμού της Επιτροπής είναι πλέον η ακόλουθη: το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, συντιθέμενο από τους αρχηγούς κρατών ή κυβερνήσεων των κρατών μελών, ορίζει το πρόσωπο που προτίθεται να διορίσει ως Πρόεδρο της Επιτροπής. Ο ορισμός αυτός πρέπει στην συνέχεια να τεθεί σε ψηφοφορία από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να εγκριθεί από την πλειοψηφία. Μόλις ο ορισθείς Πρόεδρος εγκριθεί, κάθε κυβέρνηση κράτους μέλους προτείνει το άτομο που προτίθεται να ορίσει ως Μέλος της Επιτροπής. Το συμβούλιο Υπουργών, με την σύμφωνη γνώμη του Προέδρου, εγκρίνει τον κατάλογο των υποψηφίων. Ο Πρόεδρος και οι άλλοι προταθέντες Επίτροποι υπόκεινται στην συνέχεια ως σώμα σε ψήφο εμπιστοσύνης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Πριν την διεξαγωγή αυτής της ψηφοφορίας, οι αρμόδιες επιτροπές του Κοινοβουλίου διεξάγουν ακροάσεις, σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό του Κοινοβουλίου, με όλους τους υποψηφίους, πλην του Προέδρου, ο οποίος έχει ήδη εγκριθεί.

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι σύμφωνα με τη νομική διαδικασία η Επιτροπή εγκρίνεται στο σύνολό της και όχι ατομικά κάθε υποψήφιος Επίτροπος. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έχει αρμοδιότητα ούτε να καταψηφίσει ατομικά κάποιον υποψήφιο ούτε να προτείνει την αντικατάστασή του. Ο πρόεδρος της Επιτροπής, εφόσον η ομάδα των Επιτρόπων του απορριφθεί, οφείλει να προτείνει νέα σύνθεση, η οποία θα τεθεί εκ νέου στην κρίση των Ευρωβουλευτών.

Το ιστορικό υπόβαθρο

Η επιλογή του Πρωθυπουργού της Ιταλίας κ. Σ. Μπερλουσκόνι να προτίνει ως υποψήφιο για την θέση του Ιταλού Επιτρόπου τον κ. Μπουτιλιόνε δεν προμήνυε τις ραγδαίες εξελίξεις των τελευταίων ημερών. Τέως Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Ιταλικής κυβέρνησης, γνωστός για τις στενές φιλικές του σχέσεις με τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄ και την βαθιά του προσήλωση στην Καθολική Εκκλησία (δημοσιεύματα του Ευρωπαϊκού τύπου θέλουν τον κ. Μπουτιλιόνε να εκτελεί και καθήκοντα συμβούλου του Πάπα), ο κ. Μπουτιλιόνε επελέγη να καταλάβει την μοναδική πλέον θέση της Ιταλίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή αντί του κατά γενική ομολογία επιτυχημένου κ. Μόντι, απερχόμενου Επιτρόπου για την Ανταγωνιστικότητα. Η επιλογή του κ. Μπερλοσκόνι να μην προκρίνει εκ νέου τον κ. Μόντι ήταν συνέπεια της άρνησης του τελευταίου να αναλάβει το χαρτοφυλάκιο της Οικονομίας στην Ιταλία.

Ο κ. Μπαρόζο ανέθεσε τελικά στον εκλεκτό τού κ. Μπερλουσκόνι το νευραλγικό χαρτοφυλάκιο των Εσωτερικών Υποθέσεων και Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώ παράλληλα τον διόρισε ως ένα εκ των αντιπροέδρων της. Ο κ. Μπουτιλιόνε, πατέρας τεσσάρων παιδιών, εξέπληξε τους πάντες όταν κατά την διάρκεια της ακρόασής του ενώπιον της αρμόδιας ευρωπαϊκής κοινοβουλευτικής επιτροπής δήλωσε ότι το να είναι κανείς ομοφυλόφιλος είναι "αμαρτία", ενώ σε άλλη αποστροφή του λόγου του είπε ότι ο γάμος υφίσταται "για την προστασία των γυναικών& και προκειμένου οι γυναίκες να κάνουν παιδιά". Επρόκειτο για δηλώσεις σύμφωνες με την συνείδηση του υποψηφίου, αλλά πολιτικά ασυμβίβαστες.

Όπως ήταν αναμενόμενο οι δηλώσεις αυτές του κ. Μπουτιλιόνε προκάλεσαν την αντίδραση μεγάλης μερίδας μελών της Ευρωβουλής. Η ψηφοφορία μεταξύ των μελών της επιτροπής που διεξήγαγε την ακρόαση ήταν οριακά εις βάρος του (26 υπέρ, 27 κατά). Τα κόμματα των Σοσιαλιστών και των Πρασίνων τάχθηκαν εξ αρχής εναντίον της υποψηφιότητας Μπουτιλιόνε, ενώ οι Φιλελεύθεροι εμφανίστηκαν διχασμένοι.

Το πολιτικό υπόβαθρο

Ο Μπουτιλιόνε έγινε το λάβαρο της αντίστασης κατά της Επιτροπής Μπαρόζο. Ωστόσο θα ήταν αφελές να πιστέψει κανείς ότι όλη αυτή η φιλολογία ήταν αποτέλεσμα μόνο των δηλώσεων του υποψηφίου Ιταλού Επιτρόπου. Η επιλογή του συντηρητικού πρώην πρωθυπουργού της Πορτογαλίας κ. Μπαρόζο για την θέση του προέδρου της Επιτροπής δεν ικανοποίησε την αριστερή πτέρυγα του Ευρωκοινοβουλίου, η οποία φάνηκε να επιφυλάσσει την αντίδρασή της για μεταγενέστερα στάδια. Και η αφορμή τελικά δεν άργησε να δοθεί.

"Η δημοκρατία ξύπνησε" και το "Κοινοβούλιο δείχνει τα δόντια του" ήταν μερικοί από τους τίτλους που κυριάρχησαν στα περισσότερα ειδησεογραφικά πρακτορεία της Ευρώπης. Ειδικοί αναλυτές μιλούν πάλι για "πόλεμο μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου", ενώ άλλοι τονίζουν τις δυσκολίες που θα προκύψουν στο μέλλον για την νέα Επιτροπή.

Ωστόσο ο Ευρωπαϊκός τύπος τονίζει την έλλειψη στήριξης προς την ομάδα των Επιτρόπων του κ. Μπαρόζο από τον Γαλλο-γερμανικό άξονα. Σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα τόσο ο κ. Σρέντερ όσο και ο κ. Σιράκ κράτησαν αποστάσεις και δεν πίεσαν τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που προέρχονται από τις χώρες τους, ώστε να αποφευχθεί η κρίση, αποδίδοντας αυτήν την συμπεριφορά τους στο γεγονός ότι ο υποψήφιος που είχαν προτείνει για την θέση του Προέδρου της Επιτροπής κ. Φερχόφσταντ είχε απορριφθεί από την Αγγλία, για να προκριθεί τελικά ο κ. Μπαρόζο.

Οι επιλογές του κ. Μπαρόζο

Η σχετική φιλολογία και παραφιλολογία για τους υποψηφίους Επιτρόπους, που βρίσκονται σε δυσμενή θέση, μοιάζει με το πιθάρι της Πανδώρας. Οι πιο μετριοπαθείς και συνετές φωνές μιλούν πλέον για την μη καταλληλότητα και αντικατάσταση δύο ή τριών υποψηφίων Επιτρόπων, κατά κύριο λόγο των κ. Μπουτιλιόνε, του Ούγγρου κ. Κόβατς (υποψήφιος για το χαρτοφυλάκιο της Ενέργειας), και λιγότερο της Λετονής κ. Ούντρε (υποψηφία για το χαρτοφυλάκιο της Γενικής Φορολογίας και της Τελωνειακής Ένωσης). Είναι σε κάθε περίπτωση χρήσιμο να επισημάνουμε ότι ο κ. Μπουτιλιόνε συγκεντρώνει τις αρνητικές ψήφους των κεντρο-αριστερών τάσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ενώ αντίθετα στην υποψηφιότητα του κ. Κόβατς αντιτίθεται η κεντρο-δεξιά πτέρυγα. Αμφίβολες για την παραμονή τους στην θέση τους είναι και η Δανέζα κ. Μπόελ (υποψήφια για το χαρτοφυλάκιο της Γεωργίας) και η Ολλανδέζα κ. Κρόες (υποψήφια για το χαρτοφυλάκιο της Ανταγωνιστικότητας) με πιθανότατη την μετακίνησή τους σε κάποιο άλλο χαρτοφυλάκιο.

Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η γαλλική εφημερίδα "Λε Φιγκαρό" σε δημοσίευμά της ανέφερε ως πιθανό προς μετακίνηση πρόσωπο και εκείνο του Έλληνα Επιτρόπου κ. Σταύρου Δήμα, υποψηφίου για το χαρτοφυλάκιο του Περιβάλλοντος, εξαιτίας των πενιχρών επιδόσεων της χώρας μας στον τομέα του Περιβάλλοντος

Η θέση στην οποία έχει περιέλθει πλέον ο κ. Μπαρόζο είναι πολύ δύσκολη. Απαιτούνται λεπτότατοι χειρισμοί, για να μην οδηγηθεί η Ευρώπη σε μια παρατεταμένη περίοδο αδράνειας και τέλματος με άγνωστες συνέπειες για το μέλλον της. Οι επιλογές που έχει μπροστά του είναι περιορισμένες και ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά. Το σενάριο για αντικατάσταση κάποιων Υποψηφίων και την αναδιανομή των χαρτοφυλακίων μεταξύ των υποψηφίων Επιτρόπων φαίνεται να μην έχει πλέον τις πιο πολλές πιθανότητες. Πάντως είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνει ο κ. Μπουτιλιόνε δεκτός σε οιαδήποτε άλλη θέση της Επιτροπής. Σε κάθε περίπτωση η συμμετοχή του στο νέο σχήμα της Επιτροπής θα την έθετε εκ νέου σε κίνδυνο απόρριψης από το Κοινοβούλιο, προοπτική καθόλα απευκταία. Μια τέτοια εξέλιξη θα έχει ισχυρό αντίκτυπο στο ήδη καταβαραθρωμένο κύρος του Ιταλού πρωθυπουργού κ. Μπερλουσκόνι, του οποίου και η αντίδραση σε όλα αυτά θα είναι τελείως απρόβλεπτη.

Η κρίση και οι επιπτώσεις της

Σε κάθε περίπτωση ο κ. Μπαρόζο, πριν προχωρήσει στην σύνταξη του νέου σχήματος της Επιτροπής του, θα πρέπει να είναι βέβαιος ότι αυτό θα λάβει την θετική ψήφο του Κοινοβουλίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εδώ και κάποιους μήνες βρίσκεται σε υπολειτουργία. Οι πιο αισιόδοξες προβλέψεις δείχνουν ως πιθανή ημερομηνία νέας ψηφοφορίας εκείνη της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στα μέσα Νοεμβρίου. Αν ωστόσο δεν επιτευχθεί κοινά αποδεκτή λύση μέχρι τότε, το όλο θέμα θα παραπεμφθεί πιθανότατα στην Ολομέλεια του Δεκεμβρίου.

Ήδη, ο Προεδρεύων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, πρωθυπουργός της Ολλανδίας κ. Μπαλκενέντε, ζήτησε από τον κ. Πρόντι να παραμείνει ο ίδιος και οι Επίτροποί του στις θέσεις τους μέχρι νεωτέρας. Η πολυδιαφημισμένη "μετακόμιση" των νέων Επιτρόπων στο πολυσυζητημένο κτήριο "Μπερλεμόντ" αναβλήθηκε, καθώς οι χώροι επαρκούν για να στεγάσουν μόνο τους 25 νέους Επιτρόπους και όχι τους απερχόμενους της Επιτροπής του κ. Πρόντι.

Στο μεταξύ, επιχειρήσεις, οργανισμοί και ιδιώτες βρίσκονται σε αδιέξοδο, καθώς οι διάφορες Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ελλείψει πολιτικής κάλυψης δεν προχωρούν στην προβλεπόμενη νομοπαραγωγική διαδικασία, ενώ παράλληλα έχουν σταματήσει και οι διαδικασίες επί κρίσιμων αποφάσεων που αφορούν σε συνενώσεις επιχειρήσεων, επιβολή προστίμων κλπ.

Μια κριτική ματιά στα γεγονότα

Φταίνε λοιπόν οι χριστιανικές καταβολές και πεποιθήσεις του κ. Μπουτιλιόνε; Η Ευρώπη μετά την απόρριψη της αναφοράς στο Προοίμιο της Ευρωπαϊκής Συνθήκης στις χριστιανικές ρίζες της Ευρώπης αποφάσισε να στραφεί ολομέτωπα εναντίον του Χριστιανισμού;

Είναι αλήθεια ότι ο κ. Μπουτιλιόνε εξαιτίας των ατυχών δηλώσεών του και της μη επιτυχημένης ακροάσεώς του ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που σε μεγάλο βαθμό οφειλόταν στην ελλιπή για πολλούς προετοιμασία του, φόρεσε τον μανδύα του θύματος, που βάλλεται λόγω των θρησκευτικών του πεποιθήσεων. Αναλαμβάνοντας εθελουσίως αυτόν τον ρόλο θέλησε να στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας μακριά από την προσωπική του ανικανότητα να αντιπαρέλθει με σώφρονα τρόπο τις επίμονες και ως ένα σημείο προκλητικές ερωτήσεις που δέχθηκε από μέλη της Ευρωβουλής.

Το κλίμα που έχει δημιουργηθεί στις Βρυξέλλες είναι επιφυλακτικό για την συμμετοχή των θρησκευτικών ομάδων και οργανώσεων στην πολιτική και κοινωνική δραστηριότητα της Ευρώπης. Όλοι οι υπέρμαχοι της εκκοσμίκευσης και της αποθρησκειοποίησης κάθε κοινωνικού και πολιτικού ιστού της Ευρώπης βρήκαν αφορμή, που τόσο απλόχερα τους την προσέφερε ο κ. Μπουτιλιόνε, να ξεσπαθώσουν εναντίον του Χριστιανισμού και γενικά της θρησκείας. Η συνήθης κατακλείδα "να ποιο είναι το σύγχρονο πρόσωπο της Εκκλησίας" βρέθηκε στα λόγια διαφόρων Ευρωπαίων δήθεν προοδευτικών πολιτικών προσώπων και δυνάμεων.

Εξετάζοντας την ουσία των γεγονότων μπορούμε να συμπεράνουμε ότι ο κ. Μπουτιλιόνε προσέφερε τις χειρότερες δυνατές υπηρεσίες στους Χριστιανικούς λαούς της Ευρώπης σε μια περίοδο που η συζήτηση για την θέση και τον ρόλο των Εκκλησιών στο μέλλον της Ευρώπης αμφισβητείται περισσότερο από ποτέ. Ο κ. Μπουτιλιόνε έδωσε την ευκαιρία να γίνει ο Χριστιανισμός το προκάλυμμα για τις μικροπολιτικές επιδιώξεις μελών της Ευρωβουλής.

Παράλληλα, πολιτικοί και αναλυτές μιλούν για τον νέο ρόλο που αναλαμβάνει πλέον το Κοινοβούλιο. Για πρώτη φορά στην ιστορία του είχε την δυνατότητα να παρέμβει τόσο δραστικά και να βάλει την σφραγίδα του στις μελλοντικές εξελίξεις της Ευρώπης. Η κίνηση αυτή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δίνει και ένα ισχυρό μήνυμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Οι επιλογές των υποψηφίων Επιτρόπων είναι αποκλειστικά θέμα των αρχηγών των κρατών μελών της ΕΕ και η απόρριψή τους αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση της ηγεμονίας που είχε μέχρι τώρα το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σε όλους τους τομείς και τις δραστηριότητες της ΕΕ. Αποτελεί επίσης και ένα ισχυρό μήνυμα προς την Επιτροπή, ότι βρίσκεται πλέον υπό ισχυρή επιτήρηση από το Κοινοβούλιο και ότι όλοι οι Επίτροποι βρίσκονται υπό συνεχή έλεγχο.

Φυσικά η πολιτική διαμάχη μεταξύ Συντηρητικών και Σοσιαλιστών δεν σταματάει εδώ. Ο κ. Μπουτιλιόνε από την μια πλευρά και ο κ. Κόβατς από την άλλη είναι άλλα δυο πιόνια που θυσιάζονται στην ευρωπαϊκή πολιτική σκακιέρα. Η επικράτηση των Συντηρητικών πολιτικών δυνάμεων στην Ευρώπη στις πρόσφατες ευρωεκλογές σήμαινε την απαρχή ενός νέου κεφαλαίου στις σχέσεις μεταξύ των δυο αντιμαχόμενων πλευρών του Ευρωκοινοβουλίου.

Το συμπέρασμα

Κερδισμένο σίγουρα από όλες αυτές τις εξελίξεις είναι το Ευρωκοινοβούλιο. Κατάφερε μετά από τόσα χρόνια να κάνει την παρουσία του κάτι παραπάνω από αισθητή και να δώσει ένα ελπιδοφόρο μήνυμα για το μέλλον της δημοκρατίας στους Ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Πληγωμένο αναμφισβήτητα είναι το γόητρο της Επιτροπής αλλά και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου που φαίνονται αιχμάλωτοι πίσω από τις διαδικασίες που προβλέπουν οι Ευρωπαϊκές Συνθήκες και τον πολιτικό συνασπισμό που έχουν στήσει οι κεντρο-αριστερές δυνάμεις του Κοινοβουλίου μαζί με τους Πράσινους.

Θιγμένο είναι και το αίσθημα των εκατοντάδων εκατομμυρίων χριστιανών πιστών της Ευρώπης, που παρακολουθούν την συνεχή μείωση του κύρους Χριστιανισμού ύστερα από γεγονότα, που ένας πιο προσεκτικός χειρισμός θα είχε αποτρέψει την διόγκωση εις βάρους τους.

Το μέλλον θα δείξει κατά πόσον όλη αυτή η κρίση θα αποβεί υπέρ ή εις βάρος του Ευρωπαϊκού οικοδομήματος στο σύνολό του. Οι ευρωπαίοι πολίτες βλέπουν τα θεσμικά οικοδομήματα της Ένωσης να κλυδωνίζονται και πολλές φορές στέκονται απορημένοι μπροστά σε όλα αυτά τα γεγονότα που διαδραματίζονται πολύ μακριά από την καθημερινή ζωή και τον μόχθο τους. Μπορεί μεν κάποια μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σήμερα να πανηγυρίζουν, ωστόσο είναι οι ίδιοι που πριν κάποιους μήνες έγιναν οι αποδέκτες της αποδοκιμασίας των ευρωπαίων πολιτών μέσω της μεγάλης αποχής τους, κατά την διάρκεια των πρόσφατων Ευρωεκλογών. Κανείς δεν πρέπει να ξεχνάει ότι η Ευρώπη ανήκει στους λαούς της και υπάρχει για να υπηρετεί τα συμφέροντά τους.

Kωνσταντίνος Χατζηφώτης

Βρίσκεστε εδώ: Αρχική γεγονοτα 2004 Η αναβολή της εκλογής της νέας σύνθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: οι αλλεπάλληλες ατυχείς δηλώσεις του κ. Μπουτιλιόνε, η διαμάχη μεταξύ Συντηρητικών και Σοσιαλιστών και το παιχνίδι εξουσίας μεταξύ Κοινοβουλίου, Συμβουλίου και